Coraz większa rozbudowa siedzib ludzkich - miast oraz budowli władców to przede wszystkim doskonalenie ich funkcji obronnych, które miały zabezpieczyć ich mieszkańców przed coraz to doskonalszymi technologiami oblężniczymi. Okres gotyku to nie tylko udoskonalenie machin oblężniczych, niemniej jednak także jego schyłkowym okresie pojawienie się artylerii prochowej. Mury obronne wieńczy krenelaż, a obronę ułatwiają hurdycje, zastąpiono w czternastym wieku machikułami. Nad poszerzonymi fosami konstruuje się w znaczącej liczbie przypadków mosty zwodzone, które podnoszą w całości lub w części przy murach. Po podniesieniu stanowią dodatkową osłonę bram. Przedpole chronią konstruowane barbakany połączone są szyją z bramami w murach obronnych. W drugiej połowie piętnastego wieku, w dolnej partii murów ukazały się już otwory strzelnicze dla ustawionej po jej wewnętrznej stronie dział artyleryjskich.
Wzrastała także rola ratuszy, siedziby władzy miejskiej. W konstrukcjach budowanych po północnej stronie Alp przeważał układ, gdzie na parterze umieszczane zostały hale targowe, a na piętrze zajmowały się biura oraz pomieszczenia obrad rajców. razem z rozwojem pełnionych funkcji budowle zostały rozbudowywane. W podziemiach bardzo w większości przypadków budowane zostały więzienia oraz izby tortur, a w nadziemnych częściach znajdowały się sale sądownicze. Miejskie zbrojownie na początku ulokowane zostały także w pomieszczeniach ratusza. Później były one przeniesione do osobnych budowli które nazywane zostały arsenałami. W miastach które leżały niedaleko szlaków handlowych pomieszczenia handlowe w ratuszach bardzo śpiesznie stają się za małe. To było w tym momencie powodem pojawienia się osobnych budowli pełniących tę funkcję. Co więcej bogate cechy rzemieślnicze budowały prywatne indywidualne hale, które zostały w stanie pomieścić także biura, sale zebrań oraz pokoje gościnne. Na obrzeżach miast zaczęto tworzyć szpitale, wznoszone w znaczącej liczbie przypadków poprzez bractwo Św. Ducha (w mniejszości przypadków zajmowały się tym inne zakony). W szpitalach oprócz jedną, dwoma izbami dla chorych znajdowała się kaplica, sale dla zakonników czy pomieszczenia gospodarcze.