Gotyk jako styl powstał ok. 1120 roku we Francji, w przyszłości został przejęty przez pozostałe państwa Starego Kontynentu. Do Polski dotarł wraz ze sprowadzeniem na nasze ziemie zakonników dominikańskich i franciszkańskich pod koniec trzynastego wieku i trwał on aż do późnego średniowiecza. Pierwsze detale tego rodzaju można zauwarzyc w budowanej przez Iwona Odrowąża ceglanej bazylice św. Trójcy w Krakowie. Wraz z rozwojem gotyku staje się zarazem bardzo trudny. Fakt pojawienia się coraz to ostrzej budowanego łuku nie jest tak bardzo istotną cechą rodzaju. Bardzo duże znaczenie miało odejście od przestrzeganej rygorystycznie zasady wiążącej wysokość strzałki łuku z jego rozpiętością. Odciążenie filarów z części sił przenoszących się ze sklepienia przerzucono za pośrednictwem łęków na stawiane poza obrysem bryły na tzw. wieże sił, zastosowane w dominikańskiej budowli Odrowąża. Kościoły dominikańskie i franciszkańskie były budowane w rodzaju wczesnego gotyku. Charakteryzowały się w zgodzie z regułami zakonu, prostotą formy i brakiem wież, witraży i bogatego wystroju. Długie i prostokątne prezbiterium było przeznaczone dla zakonników. Powstały nieliczne budowle cysterskie. W Polsce
za najwcześniejszą gotycką budowle uważa się kaplicę św. Jadwigi w Trzebnicy przy kościele św. Bartłomieja. Wcześniej kaplica była zbudowana w rodzaju romańskim, dopiero w przyszłości przebudowano ja na styl gotycki i połączona z kościołem zbudowanym w rodzaju wczesnogotyckim. Forma kościołów jest bardziej zróżnicowana niż obiektów
powstających w okresie romańskim. Okres rządów Kazimierza Wielkiego to cza największego rozkwitu architektury gotyckiej w Polsce. Po raz drugi tożsamy postęp miał miejsce w fazie późno gotyckiej, za panowania Kazimierza z Jagiellończyka. Obszar Polski, a wyjątkowo rejon Dolnego Śląska pozostawał w ścisłym kontakcie z budowniczymi z Czech. W okolicach Małopolski pod patronatem królewskim rozwijało się budownictwo nazwane dworskim. W tej części kraju za sprawą mecenatu dworskiego zagościł renesans. Architektura ziem północnych silnie oddziaływały wzorce inspirowane budownictwa państwa Krzyżackiego. Na Mazowszu nie wypracowano odmiennych form gotyku. Na tej świata budowle cechuje raczej uproszczenie form znanych poprzednio i najdłużej kontynuowano tradycje gotyckie. W budownictwie drewnianym wpływy rodzaju gotyckiego są widoczne jeszcze dłużej. Występował w szczególności w rejonie Mazowsza, niemniej jednak również wykraczał poza jego granice. W XIX wieku został uznany za polski styl w architekturze. Dało to wzór architektom wielu kościołów neogotyckich. W tym rodzaju budowano jeszcze w XVI wieku- Najwybitniejszym przedstawicielem jest Jan Baptysta, Wenecjanin. Architektura gotycka w Polsce opiera się na budownictwie ceglanym. Zastosowanie cegieł nie pozwalało na budowę kościołów o strzelistych sylwetkach i rozczłonkowanych elewacjach. Ściany pełnią rolę konstrukcji, wzmocnione są skarpami , a oprócz tego masywnymi filarami, podtrzymujące sklepienia. Umiejscowione w ścianach okna są mniejsze. Bryła pozbawiona jest dekoracji rzeźbiarskiej zdobiona była blendami (były jasne i często ich kolor odcina się od czerwieni muru). Do zdobienia elewacji używano cegły glazurowanej, kościoły halowe zdobione były ażurowymi szczytami (w bardzo wielu sytuacjach o niełatwym wzorze). W Małopolsce budowle wznoszono z cegły. Budowane kościoły na tym terenie są dwunawowe. Są spotykane bazyliki o niezbyt wysokich nawach bocznych. Ich konstrukcję rozwiązywano w sposób uproszczony, z zastosowaniem systemu
filarowo-skarpowego. Gotyk śląski w ogólnych postanowieniach przypomina rozwiązania szkoły krakowskiej. Tutaj oprócz cegły stosowano ciosy kamienne. Charakterystyczną cechą jest usytuowanie wierzy przy skrzyżowaniu nawy poprzecznej z prezbiterium kościoła. Dużym osiągnięciem było rozwiązanie sklepienia trójdzielnego kompleksowego z dziewięciu tarcz podpartych w pięciu punktach. Budownictwo to m.in. kościoły klasztorne np. dominikański kościół św. Wojciecha we Szczecinie. Budowę tego kościoła rozpoczęto od jednonawowego korpusu, a w 1330 roku ukończono prezbiterium. Zbudowany został kościół dominikański św. Trójcy w Krakowie. W XVI wieku był przebudowywany, otrzymał on ostrołukowe sklepienia kolebkowo-sieciowe , a oprócz tego w prezbiterium , a oprócz tego krzyżowo- gwoździste w korpusie.
Copyright © 2005-2010 GothicWorld
All Rights Reserved